الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

264

تفسير مجمع البيان (فارسى)

مؤمن را دچار ترس و نگرانى مىسازد . سپس مىفرمايد : وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ : اگر سكوت مىكردند تا پيامبر و اولو الامر - كه بقول امام صادق ( ع ) ائمهء معصومين هستند - اظهار مىكردند ، ديگران هم اطلاع حاصل مىكردند . اختلاف در بارهء اولو الامر 1 - سدى و ابن زيد و ابو على و جبايى گويند : اولو الامر ، فرماندهان سريّه‌ها - جنگهايى كه پيامبر در آنها حضور نداشت - و واليان هستند . 2 - حسن و قتاده و ديگران گويند : اولوا الامر ، علما و فقهاى ملازم پيامبر بوده‌اند ، زيرا آنان اگر از حقيقت آن اخبار وحشتناك از پيامبر سؤال مىكردند ، علم پيدا مىكردند . زجاج نيز همين نظر را اختيار كرده است . ابو على جبايى گويد : اين نظر صحيح نيست ، زيرا اولو الامر به كسانى گفته مىشود كه زمامدار مردم باشند . لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ : 1 - زجاج گويد ، يعنى آنان كه در پى استخراج خبر هستند ، مىفهمند . 2 - ابن عباس و ابو العاليه گويند : يعنى آنان كه در تجسس آن هستند . 3 - ضحاك گويد : يعنى آنها كه در جستجوى خبر هستند . 4 - عكرمه گويد : يعنى آنان كه از اخبار سؤال مىكنند . وى گويد : استنباط خبر ، يعنى سؤال كردن آن از پيامبر . بديهى است كه همهء اين معانى به يكديگر نزديك هستند . مِنْهُمْ : اين ضمير ، بقولى به اولو الامر برمىگردد ، چنان كه ظاهر كلام همين است و بقولى به منافقان يا مسلمانان ضعيف برمىگردد . وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ : اگر الطاف خداوند و رحمتش شامل حال شما نمىشد .